Diş Estetiği
Diş estetiğinde son trendler
Estetiğin tanımı bundan 70 yıl önce, “yapılan işte doğayı taklit etme ya da yapılan işin doğayla uyumlu olmasını sağlama ve eseri göze çarpmayan duruma getirme sanatı” olarak ortaya atılmıştı. Bu tanım bugün hâlâ her alanda geçerliliğini sürdürüyor. Söz konusu diş hekimliği ve diş estetiği olunca da durum böyle. Diş estetiği yüz estetiğinin çok önemli bir parçası. Düzgün ve sağlıklı dişler güzel bir gülüşe ve çekici bir yüze sahip olmak için şart. Ancak tabii, dişlerin kime veya neye göre güzel olduğu biraz göreceli bir kavram. Çünkü bir kültürde aşırı beyaz ve düz dişler beğeni kazanırken, bazı kültürlerde ön dişlerin tümünün altın olması daha estetik bulunabiliyor. Ya da bir dönem, iri ve çok büyük dişler güzel kabul edilirken zamanla daha küçük ve doğal olanlar talep görebiliyor. Bu konuda fikirlerine danıştığımız diş hekimleri, estetiğin göreceli bir kavram olmasına rağmen, sonucun sağlık unsurları göz ardı edilmeden hekim ve hastanın fikirlerinin ortak bir paydada buluşturulması gerektiği konusunda hem fikir.
Son 25 yılda neler oldu?
Estetik cerrahinin tüm dallarında olduğu gibi, estetik diş hekimliğinde de hastaların benzer talepleri var: En güzel ve doğal olana en az zahmetle sahip olmak! Neyse ki diş hekimliği de günden güne gelişen teknolojiye paralel bir hızla ilerledi ve bu talep artık sadece bir hayal olmaktan çıktı. Dişlerin ön yüzeylerinde çok az bir kesim gerektiren laminat porselen kaplamalar ilk olarak 1940′lı yıllarda yapılmasına karşın, uzun bir sessizlik döneminden sonra materyallerin ve tekniklerin gelişimi ile günümüzde oldukça popüler hale gelmiş. Dişlerin çepeçevre kesilmesi suretiyle kaplanması anlamına gelen tam kronlarda da, sonralarda dikkat çekici gelişmeler sağlanmış. Metal destekli klasik porselen kaplamaların yerini artık metal içermeyen porselen kaplamalar almış. Son 25 yıl içerisinde, teknolojinin de gelişimine paralel olarak ortaya çıkan bu uygulamalar, kırık, çatlak, renk değişikliğine uğramış veya aralıklı dişleri estetik bir biçime getirerek sağlıklı, güzel ve mutlu bir gülüş sağlamayı hedefliyor.
Bugün, dünyada uygulanan en gelişmiş ve ileri tekniklerin hepsi Türkiye’de de uygulanıyor. Ülkemizde estetik diş hekimliğine yönelik son derece başarılı uygulamalar yapan pek çok diş hekimi var. Estetik diş hekimliği kapsamında yapılan uygulamaların başında diş beyazlatma ve porselen kaplama geliyor.
GÜNÜMÜZDEKİ UYGULAMALAR
DİŞ BEYAZLATMA
Günümüzde, dişlere yapılan estetik amaçlı uygulamalar söz konusu olunca akla ilk gelen, beyazlatma yani “bleaching“. Bu uygulamayla, dişlerinizin rengini birkaç ton açmak ve bununla yüzünüzde çarpıcı bir değişiklik yapmak mümkün. Bleaching söz konusu olunca, diş hekimlerinin üzerinde önemle durduğu nokta, bunun mutlaka doktor kontrolünde yapılması gerektiği. Doktorlar, piyasada reçetesiz bir şekilde temin edilebilecek, beyazlatıcı ürünleri pek de güvenli bulmuyor. Bunların, kalıcı sonuç vermediğini ve aşmaları olup. dişlerde yıkım yapabileceğini de sözlerine ekliyorlar. Evet, (dişlerini beyazlatmaya karar verenlerin yapması gereken en doğru şey bir diş hekimine başvurmak. Diş hekimleri iki farklı yöntemle beyazlatma
işlemi uyguluyor. Bunlardan birisi, “Home Bleaching“, diğeri de “Office Bleaching“. Home Bleaching yönteminde, doktorun sizin için hazırladığı plağı evinize götürüyor ve yine doktorunuzun verdiği özel bir maddeyi bu plağın içine koyup, günde birkaç saat dişlerinizin üzerine takıyorsunuz.
Office bleaching’de ise LED lambası, plazma lambası gibi güçlü ışık kaynaklan kullanılıyor. Bu güçlü ışık kaynaklarının kullanılmasının amacı, beyazlatma jeli olarak uygulanan aktif maddeleri harekete geçirmek. Böylece jel dişin minesine nüfuz edebiliyor ve beyazlatma işlemi gerçekleşiyor.
Normal şartlarda, beyazlatma işlemiyle, dişler beyaz rengini ortalama 3-4 yıl koruyabiliyor. Sigara içenler, beyazlatma işlemini takip eden 3 gün biraz ara vermeli. Çünkü, nikotin mine üzerine çöküyor ve beyazlatma işlemini etkisiz kılıyor.
LAMİNAT PORSELEN KAPLAMA
Dişlerinin boyut ve şekillerinden memnun olmayanlar, laminat porselen kaplamalarla çok kısa sürede çarpıcı şekilde dişlerinin görüntüsünü değiştirebiliyor. Laminat porselenler özellikle ön grup dişlerde kullanılan çok ince seramik materyaller. Dişlerinin şeklinden ve renginden memnun olmayan, kırık, aşınmış, üst üste binmiş dişlere sahip olanlara ve dişlerinin arasında aralık bulunan kişilere uygulanan laminat porselenlerin en önemli özelliği, dişlerin ön yüzeylerinde ortalama 5 mm.lik bir aşındırma yapıldıktan sonra özel bir teknikle yapıştırılmaları. Peki nasıl oluyor da bu kadar kırılgan ve ince bir porselen böyle güçlü bir yapı gösteriyor ve kırılmıyor? işte burada bilim-teknik-sanat üçlüsü devreye giriyor. Laminat porselen bir kez yapıştırıldıktan sonra diş minesiyle aynı fiziksel özellikleri gösteriyor. Kırılmıyor, aşınmıyor. Tabii bu, çok hassas ve titiz bir şekilde hazırlanan porselenler için geçerli. Aksi takdirde olumsuz sonuçlarla karşılaşması olası.
LAMİNAT PORSELENLER KİMLER İÇİN UYGUN
• Ön grup dişlerinde ufak kırık, çentik ya da form bozukluğu olanlar
• Dişlerinin renginde bozukluk olan ya da renginden memnun olmayanlar
• Dişlerinde lekelenme bulunanlar
• Travma ya da kanal tedavisi sonucu dişlerinin rengi değişenler
• Ön grup dişleri aralıklı olanlar
• Ön grup dişlerinde şekil bozukluğu olan ve ortodontik tedaviyi kabul etmeyenler
KİMLER İÇİN UYGUN DEĞİL
• Dişetleri sağlıksız olanlar. (Bu kişilerin öncelikle dişetleri tedavi edilmeli)
• Dişlerinin büyük bir kısmı kaybedilmiş, dişleri daha önceden kesilmiş kişiler
Özellikle geceleri dişlerini gıcırdatanlar (gece koruyucu plak kullanmaları gerekiyor. Yoksa laminat porselen hastası olamıyor)
Adım adım laminat porselen kaplama
Doktorunuzla ilk randevu
Öncelikle tüm çene yüz kayıtlarınız, fotoğraflarınız, altüst çene modeliniz, şu andaki diş renginiz, panaromik filminiz alınıyor, ilk randevuda hasta, doktoruna dişlerinde nasıl değişiklikler olmasını İstediğini anlatıyor. Ayrıca doktor, bilgisayar ekranı üzerinde imaging programlarıyla hastaya uygulama sonunda dişlerinin alacağı görüntüyü de gösterebiliyor.
Dişin hazırlanması ve ön yüzeyinin kesilmesi
Vakaya göre değişmekle beraber dişlere 0.5 mm. ile 2.00 mm. arasında kesim yapılıyor. Amaç eşit kalınlıkta laminat yüzeyi elde etmek. Kesim o doğrultuda gerçekleştiriliyor. Bu aşamada gerekirse anestezi yapılabiliyor. Amaç olabildiğince az kesim yapmak. Bazen dişlerin doğal konumları o kadar geride oluyor ki dişte kesim yapılmasına gerek kalmayabiliyor.
Ölçü alınması
Laminat porselenlerin ölçüleri çok hassas tekniklerle ve hassas ölçü maddeleriyle alınıyor.
Ölçü alındıktan sonra laboratuvarda modeller hazırlanıyor. Teknisyen ve doktor, bu aşamada beraber çalışıyorlar. Ölçü alındıktan sonra laminat takılması 1 – 2 hafta arasında değişebiliyor.
Geçici protezlerin takılması
Dişler kesildikten sonra hasta, ön bölgede pürtüklü yüzeyler, çıkıntılı ya da köşeli alanlar hissedebiliyor. Dişin ön yüzeyindeki mine azaltıldığı için bazı durumlarda hafif sıcak-soğuk hassasiyeti de olabiliyor, işte bu nedenlerden dolayı bekleme süresi içinde geçici laminatler takılıyor. Kompozit olarak adlandırılan materyalden yapılan bu geçici protezlerin bir avantajı da laminat porselenlerin nasıl duracağı hakkında da tahmini bilgi vermesi.
Laminat porselenlerin yapıştırılması
Laminat porselenler yapıştırılmadan önce, her şeyin istenildiği gibi olup olmadığını anlamak için, bir prova yapılıyor. Çünkü bazı durumlarda, doktor bazı değişiklikler yapmak isteyebiliyor. Porselen laminatların gerçek rengi ancak yapıştırıldıktan sonra ortaya çıkıyor. Laminatlar çok İnce olduğundan prova sırasında yapıştırılmadığı için tam net rengini görmek mümkün olmayabiliyor. Son zamanlarda suyla çözünebilen deneme patları da kullanılıyor. Bu deneme patları da son rengin görülmesinde bilgi verebiliyor.
Yapıştırma işlemi için hem diş hem de laminatlar aynı anda hazırlanıyor. Her ikisi de yıkanıyor, kurutuluyor. İlk aşamada, dişin ön yüzeyine fosforik asitle etching (pürüzlendirme) yapılıyor. Mikroskobik düzeyde olan pürüzlendirme yapıştırıcının diş yüzeyine iyice tutunmasını sağlıyor. Daha sonra dişe, simanın kimyasal yolla yapışmasını sağlayan bon- dingler uygulanıyor. Tüm bunlar yapılırken laminatlar da aynı anda kimyasal birtakım işlemlerden geçiyorlar. Sırasıyla silanlanır (kimyasal bir işlem), hidroflorik asit ve porselen bondingi uygulanıyor. Tüm bu işlemler bittikten sonra yapıştırıcı siman laminatın iç yüzeyine çok hafif taşacak şekilde yerleştiriliyor. Fazlalıklar çok hassas bir şekilde temizleniyor, dişin yüzeyine belli dalga boyunda ışık her bir yüzeyinden veriliyor. Son olarak kapanış kontrol edilir ve son rötuşlar yapılıyor.
Laminat porselenlerin bakımı
Laminat porselen uygulamasıyla yepyeni dişlere kavuşanların yapması gerekenlerin başında, doktorlarının gösterdiği şekilde, dişlerini günde en az iki kez fırçalamaları (flor içermeyen macunlarla) ve diş ipiyle temizlemeleri geliyor. Özellikle, dişlerin diş etine yakın kısmına büyük özen göstermeli ve asla bakteri plağının birikmesine izin vermemeliler. Aksi takdirde buradaki plak birikimi dişeti iltihabına hatta dişeti çekilmesine sebep olabiliyor. Laminat porselen uygulatanların dikkat etmesi gereken bir husus da, dişlerini sert darbelerden korumaları. Söz gelimi, sert sporlarla uğraşanlar bu sırada ağız koruyucusu kullanabilirler. Tırnak yeme, gece diş sıkma gibi alışkanlıkları olanlar da, yine bunlarla ilgili olarak doktorlarının tavsiyelerine uymalı onlar için özel hazırlanan koruyucu plakları kullanmalılar. Tabii ki, altı ayda bir de doktorlarına görünüp, özellikle bakteri plağı oluşup oluşmadığını da kontrol ettirmeyi ihmal etmemeliler.
Niçin tercih ediliyor?
Laminat porselenlerin iki önemli avantajından bahsetmek mümkün. Birincisi bunların tamamen diş minesini taklit eder nitelikte olmaları. Diş minesine ışık geldiğinde ışığı absorbe ediyor, geri yansıtmıyor. Bu “translusensi” olarak tanımlanıyor ve minenin karakteristik özelliği. Laminat porselenler de ışık geldiğinde mine gibi absorbe ediyor ve böylece minenin doğal rengi, dokusu ve parlaklığını verebilirler.
Laminat porselenlerin ikinci önemli avantajı da renk değiştirmeziği. Diğer bonding materyalleri zaman içersinde çay, kahve, sigarayla renk değiştirebiliyor. Laminat bir seramik türü olduğu ve cam partiküller içerdiği için yüzey rengi değişmez ve pürüzsüz kalıyor.
DİŞ TEKNİSYENİNİN ROLÜ BÜYÜK
Teknolojinin gelişiminden en çok etkilenen alanlardan birisi de estetik diş hekimliği. Eskiden, porselenleri daha güçlü kılmak için metal alt yapılara ihtiyaç duyuluyor ve bu alt yapıyı oturtmak için dişler kesiliyordu. Ayrıca yine kullanılan malzemeler nedeniyle, dişlere yapay bir görünüm veren grilenmeler, opaklanmalar olabiliyordu. Oysa şimdi, porselen kaplamalar dişin üzerine oturtulduğu, altta herhangi başka bir malzeme olmadığı için dişler son derece doğal ve estetik görünüyor. Estetik diş hekimliğinde diş teknisyenlerinin de çok büyük rolü var. Teknisyenin, dişi işlemedeki başarısı sonucu önemli ölçüde etkiliyor. Yani sonucun başarılı olup olmaması sadece diş hekimine ya da malzemeye bağlı değil. Örneğin, bizler 1,5 – 2 santimetrekarelik tek yüzey gibi düşünsek de aslında dişlerimiz birkaç düzlemden oluşuyor dişler yapılırken bu düzlemlerin oluşturulması dişe estetik ve doğallık kazandırıyor.